Etapy żałoby

Żałoba jest nierozerwalnie związana z życiem i otaczaniem się ludźmi, których kochamy. To stan będący bardzo trudnym, szokującym doświadczeniem, związany z ogromną stratą. Jest to czas pożegnania, pustki, oswajania się ze stratą, smutku, ale także układania życia bez kochanej nam osoby.

Żałoba to bardzo ważny proces. Ma kilka etapów i przez wszystkie należy przejść, aby ukoić żal, oswoić się ze stratą, otrząsnąć się i żyć dalej. Towarzyszące nam uczucia żalu, smutku, tęsknoty, lęku, złości czy rozgoryczenia są zupełnie naturalne i należy je zaakceptować. Przeżywając żałobę potrzebujemy czasu dla siebie oraz świadomości, że mamy prawo czuć silne emocje. Należy pozwolić sobie na emocje, płacz i wspomnienia, ponieważ są one bardzo ważne. Natomiast kiedy nie jesteśmy sobie w stanie poradzić samemu warto udać się po pomoc do psychologa – to nie jest nic wstydliwego.

Żałoba jest procesem dynamicznym to znaczy, że nie jest stałym odczuciem, tylko obejmuje szereg etapów pomiędzy którymi zachodzi efekt przepracowania. Jest przeżywana indywidualnie i dotyczy subiektywnego świata osoby oraz przenika wiele aspektów życia: fizyczny, emocjonalny, psychologiczny, duchowy i społeczny.

Istnieje kilka etapów żałoby i należy je przejść, aby zaakceptować stratę. Są to:

  1. Szok i otępienie. Pojawia się tuż po śmierci. Towarzyszy temu wstrząs psychiczny, szok, zaprzeczenie, a nawet niedopuszczanie do świadomości tragicznej prawdy.
  2. Tęsknota i żal. Pojawia się bardzo intensywny smutek, płacz, gniew na los, wspomnienia zmarłego, a nawet obwinianie się.
  3. Dezorganizacja i bezradność. Pojawia się uczucie beznadziejności, bezradności, osamotnienia, lęku i smutku, pozbawienie poczucia bezpieczeństwa, tożsamości i celowości, zaburzone poczucie zależności.
  4. Reorganizacja i akceptacja. Pojawia się powolny powrót do równowagi i nauka życia w nowej rzeczywistości. Poczucie straty, ból i smutek są mniejsze i mniej dotkliwe. Wcześniejsze fazy żałoby mogą powrócić, jednak już w mniejszym natężeniu.

Każdy przechodzi żałobę inaczej, pomimo towarzyszących nam powtarzalnych emocji, które mają różne natężenie. Psychologowie różnie opisują te etapy, jednak pewne jest, że u wszystkich pojawiają się odczucia takie jak: szok i otępienie, zaprzeczenie, tęsknota, żal i rozpacz, bezradność, osamotnienie, lęk, smutek, uświadamianie straty, bunt, wzburzenie, niepokój, stres. Na końcu procesu żałoby musi nastąpić akceptacja i reorganizacja życia stanowiące odnowę.

Przepracowywanie żalu po stracie nie jest procesem linearnym, wiele z procesów psychologicznych zachodzi równolegle i nie każdy osierocony przemierza kolejno wszystkie etapy żałoby. Pewne jest, że należy przepracować elementy żałoby, czyli:

  • zaakceptować realizm straty
  • doświadczyć smutku, który koniecznie trzeba poczuć
  • przystosować się do życia w otoczeniu, w którym nie ma już zmarłej osoby
  • przekierować swe życie emocjonalne ku innym osobom i zwrócić się w stronę życia

Źródło:
Bogusław Stelcer, „Żal po stracie – dynamika adaptacji do nieuniknionych zmian”.
Martin Herbert, „Żałoba w rodzinie”