Wpływ superbohaterów na świadomość dziecka

Całe rzesze dzieci w różnym wieku uzależnione są od oglądania bajek, a rodzice na to pozwalają, ponieważ mają wtedy czas dla siebie i chwilę oddechu od dziecka, które domaga się ciągłej uwagi. Jednak należy się zastanowić czy treści bajek są odpowiednie do poziomu rozwoju dziecka oraz jak ich przekaz wpływa na zachowanie maluchów?

Oczywiście istnieją ciepłe i pełne radości bajki bez przemocy, ukazujące dobro, godność, miłość, zaufanie oraz wiele innych wartości bardzo istotnych w rozwoju i życiu człowieka. Niestety nie wszystkie bajki takie są, chociaż mogłoby wydawać się inaczej.

Weźmy pod uwagę bajki z superbohaterami. Dla człowieka dorosłego są to postacie pozytywne, stanowiące godny do naśladowania wzór. Postacie te ratują świat z opresji, pomagają słabszym i skrzywdzonym, czynią dobro, zwyciężają zło i posiadają cechy, które każdy chciałby mieć, aby ulepszyć jakość swojego życia. Dorośli myślą, że obserwacja postępowania bohaterów przez dzieci nauczy maluchy wartościowego postępowania i walki o dobro oraz zmianę świata na lepsze (jak to szumnie brzmi), jednak dzieci postrzegają superbohaterów inaczej.

Amerykańscy naukowcy przeprowadzili długofalowe badanie (trwające rok), na populacji 240 dzieci w wieku 3-6 lat. Badanie polegało na obserwacji owych maluchów, jak postępowanie bohaterów w bajkach przekłada się na ich zachowanie oraz zainteresowanie. Wyniki dają do myślenia.

Większość dzieci nie zauważa pozytywnego zachowania bohaterów, ich dobra, przejawianych wartości czy postępowania, mającego głębszy sens. Dla dzieci ważne są całkiem inne cechy, których dorośli często nie biorą pod uwagę – agresja i zniszczenie. Otóż, większość dzieci podczas rocznej obserwacji zaczęły przejawiać więcej agresji zarówno fizycznej, jak i emocjonalnej w porównaniu z innymi dziećmi.

Większość dzieci podziwiała superbohaterów za brutalność, ich umiejętność walki, stosowanie przemocy oraz rażącą agresję. Wśród 20% dziecięcych odpowiedzi na pytanie, dlaczego lubią superbohaterów, badani mówili, że dany bohater: „jest duży i potrafi się bić”, „bo on może wszystko rozwalić i zniszczyć i nic go to nie obchodzi, bo jest łobuzem”, „bo potrafi zabijać”.

Jedynie 10% badanych dzieci podkreśliło to, że bohaterowie pomagają innym i ratują ich z opresji. Natomiast pozostałe 70% dzieci podkreślało fakt, że superbohaterowie są fajni, ponieważ są duzi, silni albo potrafią latać.

Zastanawiając się nad postaciami superbohaterów okazuje się, że jest to temat przeznaczony dla dzieci starszych oraz osób dorosłych. Małe dzieci w wieku przedszkolnym nie rozumieją zawiłości związanych z przygodami bohaterów. Dzieje się tak, ponieważ młodsze dzieci nie posiadają jeszcze dostatecznie rozwiniętego myślenia logicznego, rozwiniętych postaw moralnych czy usystematyzowanych wartości. Maluchy nie są w stanie wyłapać złożonych historii, w których używanie przemocy wiąże się z wyższymi celami, pomaganiem społeczeństwu i zmiany świata na lepsze. Pojawia się w ich myśleniu zgrzyt, ponieważ dorośli karcą przemoc, ale na ekranie takie zachowania uzyskują ich aprobatę.

Im większe jest przyzwolenie rodziców na oglądanie przez dziecko historii pełnych superbohaterów, tym treści będą atrakcyjniejsze i będą miały większy wpływ na dzieci. Dlatego, aby dziecko nie pogubiło się w tym czego doświadcza oraz w tej dualności poglądów, należy pomagać mu zrozumieć oglądane treści. Tłumaczmy, rozmawiajmy z maluchem o tym co zobaczył w bajce, aby umiał zrozumieć, że zachowania bohaterów są wymyślone i nierzeczywiste i nie da się latać, strzelać siecią, być kulo i ognioodpornym, itp., Natomiast przemoc nie jest dobrym rozwiązaniem, a lepiej pomagać innym w bezpieczniejszy sposób.

Inną kwestią jest rozmowa z dziećmi na temat problemów z jakimi muszą się mierzyć bohaterowie, które niejednokrotnie można przenosić i dostosowywać do problemów z jakimi borykają się dzieci – dzięki temu można pokonać wiele lęków, tłumaczyć odmienność, wyobcowanie, niezrozumienie oraz wiele innych cech, jakie posiada człowiek.

Podsumowując: Nie można zabronić dzieciom oglądania bajek i filmów z superbohaterami ani wykluczenia ich z życia maluchów, ponieważ na każdym kroku natykamy się na reklamy i przedmioty przedstawiające te postaci, (marketing jest silniejszy), ale najważniejsze, aby rozmawiać i tłumaczyć dzieciom przygody oraz niebezpieczeństwa wynikające z niezrozumienia treści. Rozmowa jest bardzo ważna.

Źródło:
Pow! Boom! Kablam! Effects of Viewing Superhero Programs on Aggressive, Prosocial, and Defending Behaviors in Preschool Children.