Wpływ słodyczy na zachowanie dziecka

„Słodycze – pyszne, słodkie, kolorowe, ale… czy zdrowe?” Takie hasło powinno znajdować się w każdym dziale ze słodkimi przekąskami i słodkimi napojami, ponieważ pomimo zachęcającego wyglądu, zawierają w sobie wiele chemii i substancji niezbyt korzystnie wpływających na organizm.

Wpływ cukru na organizm

Jedząc słodycze dostarczamy organizmowi przede wszystkim glukozę (źródło energii dla mózgu) i dopaminę (neuroprzekaźnik, który jest odpowiedzialny za energię, samopoczucie czy motywację do działania), co prowadzi do pobudzenia dziecka.

Nasz mózg czując słodki smak dostaje impuls dopaminy. Czując słodki smak odczuwamy przyjemność, która mogła ocalić przed głodem człowieka pierwotnego, w świecie braku pożywienia, ale współcześnie prowadzi do nadmiernej konsumpcji cukrów, a w konsekwencji do nadwagi i licznych chorób.

Procesy fizjologiczne przekładają się na zachowanie dzieci. Nadmiar cukru, a co się z tym wiąże, podwyższony poziom glukozy we krwi powoduje nadmierną aktywność i pobudzenie. Jednak jest ono krótkotrwałe i po chwili zmienia się w rozdrażnienie i apatię, gdyż organizm domaga się kolejnej dawki cukru.

Kiedy posiłki zawierają dużą ilość cukrów prostych do krwioobiegu dostaje się duże stężenie glukozy. Jest to sygnał dla organizmu, aby wytworzyć odpowiednio dużą ilość insuliny. Organizm zakłada, że będzie ona potrzebna do trawienia cukru przez kilka godzin, jednak w przypadku cukrów prostych wysoki poziom glukozy utrzymuje się przez około godzinę od ich zjedzenia. Jednak uwolniona insulina dalej działa, cały czas obniżając poziom glukozy, co można dostrzec w zmianie nastoju i zachowania dzieci, które chcąc poprawić sobie humor, sięgają po następną słodycz i proces glukozowo-emocjonalnej huśtawki się powtarza. Niestety konsekwencje takiego postępowania mogą być poważne m.in. otyłość, cukrzyca, próchnica.

Negatywne konsekwencje nadmiernej ilości zjadanych cukrów:

  • Próchnica zębów.

  • Zwiększone ryzyko nadwagi i otyłości.

  • Zaburzenie procesów trawienia i wypróżniania – zaparcia.

  • Zwiększone ryzyko zachorowalności na cukrzycę.

  • Zahamowanie łaknienia – brak apetytu.
  • Ryzyko powstania egzemy niewiadomego pochodzenia czy alergii.

  • Osłabienie systemu odpornościowego.

Nie tylko słodycze szkodzą!

Nie tylko słodycze wpływają na zachowanie dziecka. Warto przyjrzeć się całej jego diecie. Cukier prosty jest powszechnym składnikiem wielu spożywanych przez dziecko produktów. Soki owocowe, napoje gazowane, mleko (lody, serki, jogurty, kanapki mleczne), dżemy, orzechowo-czekoladowe kremy do chleba oraz białe pieczywo zawierają od 2% do 30% cukrów prostych. Dzięki temu pomimo braku cukierków w diecie malucha, znajduje się nadmiar cukrów prostych oraz innych substancji pomocniczych, wzmacniaczy smaku, konserwantów, itp.

Mnóstwo produktów zawiera liczne syntetyczne dodatki, do których zalicza się: E104, E107, E110, E122, E123, E124, E128, E 133, E142, E150, E151, E154, E155, E180, E221, E222, E223, E224, E226, E227, E228, kwas benzoesowy, benzoesan sodu, pirosiarczyn sodu czy dwutlenek siarki. U dzieci systematycznie spożywających barwniki czy benzoesan sodu można zauważyć nadczynność psychoruchową, impulsywność, brak koncentracji uwagi czy nieuważne zachowania. (Wskazują to przeprowadzone badania: dr Feingolda w 1975 roku, Overmeyera i Taylora w 1999 roku oraz Schaba i Trinha w 2004 roku).

Pułapki znajdują się w większości produktów spożywczych, dlatego należy czytać etykiety i rozważnie wybierać co i w jakich ilościach zjada dziecko. Zamiast zwykłego cukru spotykamy produkty zawierające: glukozę, sacharozę, fruktozę czy melasę. Niestety wszystkie w dużej ilości mają niekorzystny wpływ na organizm.

Następnym składnikiem cukropochodnym, do wykluczenia z diety jest syrop glukozowo-fruktozowy. Niestety, znajduje się on w niemal wszystkich produktach: serkach, jogurtach, deserach, słodyczach, słodkich napojach, sokach, płatkach śniadaniowych, ketchupach i dżemach. Niestety syrop glukozowo-fruktozowy negatywnie wpływa na zdrowie i pracę organizmu, gdyż odpowiada za spadek wrażliwości organizmu na leptynę – hormon odpowiedzialny za informowanie mózgu o sytości, powoduje wzrost złego cholesterolu i powoduje gwałtowny wzrost glukozy we krwi.

Warto także zwrócić uwagę na produkty bezcukrowe. Nie zawierają one cukrów prostych, ale dla uzyskania odpowiednich efektów smakowych, znajdują się w nich bezkaloryczne, substancje słodzące, takie jak: aspartam, acesulfam K, cyklaminian sodu czy sacharyna. (Sztuczna chemia).

Jak pokonać cukrowe uzależnienie?

Od słodkiego smaku można się uzależnić. Jednak można nauczyć się rezygnować ze słodkości, co wyjdzie nam i wszystkim wokoło, a zwłaszcza dzieciom, na zdrowie.

Oczywiście na początku należy spodziewać się protestów dziecka, gdyż nagłe odstawienie dużych ilości cukrów może być dla jego organizmu szokiem, ale warto, małymi krokami, redukować ilość podawanego cukru w posiłkach. Jak to zrobić?

  • Zacznij od obliczenia faktycznej ilości cukru zawierającego się w codziennej diecie dziecka. Pozwoli to ocenić skalę problemu i wskaże produkty, z których należy natychmiast zrezygnować. Jest to wiedza konieczna to zmiany żywienia wszystkich domowników, ponieważ zazwyczaj nie tylko dziecko zjada za dużą ilość cukrów, ale także osoby z jego najbliższego otoczenia.

Warto pamiętać, że akceptowalna ilość cukru, w każdej postaci, jaką dziecko może spożyć każdego dnia to 30 gram. Odpowiada to 6 łyżeczkom cukru. Natomiast dla dorosłego maksymalna dawka zjadanego cukru powinna wynosić 50 gram, czyli 10 łyżeczek cukru.

  • Wyeliminuj z diety kupne słodycze i słodzone napoje. Zastąp je owocami, bakaliami, orzechami, domowymi ciastkami, a słodzone napoje – wodą! Zmiana sposobu odżywiania wpłynie na zdrowie wszystkim domownikom, a ograniczenie cukrów dziecko nie odczuje jako kary wymierzonej tylko jemu.
  • Rozmawiaj z dzieckiem i naucz je odróżniać zdrowe produkty, od tych całkowicie zbędnych. Szczerze wytłumacz mu, dlaczego postanowiliście zmienić dietę. Opowiedz w prosty sposób o konsekwencjach zdrowotnych, jakie mogą się pojawić, gdy nie podejmiecie wspólnego wyzwania.
  • Umówicie się z dzieckiem na wspólne pokonywanie etapów walki z nałogiem i po osiągnięciu każdego ustalcie nagrodę, która sprawi wszystkim przyjemność (np. wyjście do kina, wspólna wycieczka, wyjazd rowerem za miasto, itp.)
  • Wprowadzaj zmiany adekwatnie do wieku dziecka. Pomocne może być wykorzystanie zabawy połączonej ze wspólnymi doświadczeniami i eksperymentami, a także włączanie dziecka do przygotowywania domowych smakołyków. Domowe przysmaki mogą być zdrowe, a przygotowując je samemu można zredukować ilość cukru oraz zrezygnować ze sztucznych barwników.
  • Jeśli nie możesz zrezygnować z kupnych słodyczy, to zróbcie jeden dzień „wolnego” w tygodniu (np. niedziela), w którym pozwolicie sobie na coś słodkiego ze sklepu (np. kawałek ciasta, żelki, czekoladę). Zjedzenie słodyczy raz na jakiś czas na pewno nie zaszkodzi, tak jak objadanie się słodkościami każdego dnia.

Podsumowując: Słodki smak daje uczucie przyjemności. Jednak ciężko oduczyć dziecko objadania się słodkościami, (które kuszą z każdej strony). Nie pozostawiajmy dziecka samego ze słodyczami, bo nie będzie umiało się im oprzeć. Dlatego uczmy jak się zdrowo odżywiać i służmy własnym przykładem. Im dziecko młodsze, tym jego złe nawyki łatwiej zlikwidować. Natomiast u starszych dzieci proces ten może trwać dłużej, ale warto powoływać się na naukowe doniesienia i liczne badania uświadamiające słuszność ograniczania niezdrowych produktów, co może w łatwy sposób przemówić do dziecka i stać się napędem do pozytywnych zmian. Dodatkowo należy zapamiętać, aby dziecko wspierać i służyć własnym przykładem, ponieważ winę za zbyt dużą ilość cukrów w diecie dziecka ponoszą rodzice (i dziadkowie).

Źródło:
Dr J. Teitelbaum, dr D. Kennedy, Cukier dzieci nie krzepi.