Umuzykalnianie dzieci (4 rok życia)

Dzieci 4-letnie odczuwają dużą potrzebę ruchu i dążą do wspólnej zabawy z rówieśnikami. Potrzebują jednak kierownictwa nauczyciela, ponieważ nie są zdolne do samodzielnego zorganizowania zabawy. W porównaniu z dziećmi 3-letnimi odznaczają się większą wytrzymałością i umiejętnością skupienia uwagi, chociaż ich wysiłek wciąż jest krótkotrwały. Większa zwinność i sprawność motoryczna dzieci 4-letnich pozwala na poszerzanie zasobu ćwiczeń, przez wprowadzanie elementów koordynacyjnych, zabaw z czołganiem, utrzymaniem równowagi, czworakowaniem miedzy przeszkodami oraz z częstszym stosowaniem przyrządów i rekwizytów.

Zajęcia umuzykalniające odbywają się raz w tygodniu i trwają 20 minut. Formy umuzykalniające pozostają takie jak podczas zajęć z 3-latkami. Natomiast zmieniają się proporcje między nimi.

Umiejętność dłuższego skupienia uwagi, pozwala na poświęcenie większej ilości czasu na śpiewanie i słuchanie piosenek. Ćwiczenia muzyczno-ruchowe i zabawy zajmują znaczną część czasu zajęć. Natomiast większa wytrzymałość fizyczna dzieci, sprawia, że ćwiczenia mogą być dłuższe, bardziej złożone i ciekawsze pod względem ruchowym.

Materiał nauczania grupy dzieci czteroletnich, względem grupy dzieci trzyletnich, powtarza się i utrwala wiadomości, doskonali umiejętności ruchowe oraz uczy prawidłowego operowania głosem. Ćwiczenia słuchowe i emisyjne stanowią kontynuację ćwiczeń prowadzonych z dziećmi młodszymi, rozszerza ich zasób i skalę rozpoznawanych odgłosów. Wprowadza się nowości w postaci nowych piosenek oraz związanych z nimi pojęć, takich jak: zwrotka, powtórzenie, nastrój.

Dziecko czteroletnie, po zakończeniu roku systematycznie prowadzonych zajęć, w przedszkolu, powinno opanować:

1. Ćwiczenia słuchowe i rytmiczne:

  • Rozpoznawanie rejestru wysokiego, niskiego i średniego.
  • Odróżnienie dynamiki o różnym natężeniu (głośno, cicho, średnio) oraz o natężeniu stopniowym (coraz głośniej, coraz ciszej).
  • Określanie tempa szybkiego, wolnego i średnio szybkiego.
  • Rozpoznawanie odgłosów wydobywanych z różnych przedmiotów, odróżnianie dźwięków kilku instrumentów, rozpoznawanie głosów kolegów, poznawanie piosenek po usłyszeniu ich fragmentów melodycznych.
  • Wykonywanie prostego rytmu piosenki lub tańca za pomocą klaskania, stukania i gry na instrumentach.
  • Rozpoznawanie i określane charakteru muzyki (skoczna, wesoła, smutna).

2. Ćwiczenia i zabawy ruchowe:

  • Ustawianie w kole wiązanym, w dwóch kołach, rzędzie, szeregu, parach, luźnej grupie.
  • Utrzymywanie równowagi przy ćwiczeniach z przyrządem, skokach, podskokach, obrotach.
  • Wykonywanie dwóch różnych czynności jednocześnie.
  • Przeprowadzanie zabaw opartych na treściach piosenek i obserwacji otoczenia.
  • Wykonywanie improwizacji ruchowych.

3. Słuchanie i śpiewanie piosenek:

  • Powtarzanie piosenek wprowadzonych w młodszej grupie.
  • Nauka nowych piosenek.
  • Ćwiczenia emisyjne i ortofoniczne, oparte na piosenkach oraz inne proponowane przez nauczyciela.
  • Gra na instrumentach perkusyjnych i bębenku, tamburynie, kołatce, itp.

Ćwiczenia słuchowe

Zagadki są najbardziej lubianą, przez dzieci, formą kształcenia słuchu. W grupie 4-latków pojawiają się na każdym zajęciu, trwają krótko i w miarę możliwości ulegają ciągłym zmianom. Większość ćwiczeń słuchowych oparta jest na tych samych zasadach, które obowiązują w grupie 3-latków. Odgadywane zagadek słuchowych powinno odbywać się indywidualnie oraz szeptem, aby wszystkie dzieci mogły samodzielnie rozwiązać zagadkę.

Powinno się systematycznie prowadzić ćwiczenia i zabawy słuchowe kształcące słuch, poczucie rytmu i wrażliwość muzyczną dzieci. Formy, którymi posługuje się nauczycielka są dowolne i powinny ulegać zmianom, ponieważ opracowanie problemu różnymi sposobami ułatwia zrozumienie go przez dzieci.

Rytm i rozwijanie muzykalności

Kształtowanie poczucia tempa ściśle wiąże się z wyrabianiem poczucia rytmu. Dzieci odtwarzają podane rytmy z większą swobodą niż ich młodsi koledzy. Wykonują za pomocą klaskania i gry na instrumentach, fragmenty rytmiczne piosenek, próbują rozpoznawać znajome piosenki po ich rytmie. Natomiast schematy rytmiczne są proste i składają się z ósemek i ćwierćnut.

Ćwiczenia i zabawy ruchowe

Ćwiczenia i zabawy ruchowe stanowią dominującą formę zajęć, podczas których pojawiają się 2 lub 3 razy. Ćwiczenia wstępne (gimnastyczne, koordynacyjne i przestrzenne) służą do rozwiązywania szybkiej orientacji, kształtują uwagę i spostrzegawczość. W drugiej części zajęć, ćwiczenia ruchowe, kształtują wyobraźnię poprzez improwizację, naśladownictwo i ilustrację piosenki, wnosząc elementy ruchu, podobne do zabaw ruchowych i interpretacji muzycznych. Zakończeniem spotkania jest gra lub zabawa.

Słuchanie i śpiewanie piosenek

Dzieci czteroletnie odznaczają się trwalszą pamięcią, niż ich młodsi koledzy, lepiej operują głosem i poprawnie odtwarzają znane sobie piosenki. Śpiewają piosenki wspólnie z nauczycielką, samodzielnie i zespołowo.

Sposób uczenia nowej piosenki w grupie 4-latków, zbliżona jest do grupy dzieci młodszych:

  1. Zaśpiewanie piosenki przez nauczycielkę.
  2. Wspólne omówienie treści – wytłumaczenie trudniejszych słów i określenie z ilu zwrotek składa się piosenka.
  3. Ponowne zaśpiewanie piosenki przez nauczycielkę i nauka jej słów.

W ciągu miesiąca dzieci są w stanie opanować 3 piosenki. Rozszerza się ich skala głosu, rozwija się dyspozycja słuchowa i pamięć, co pozwala na wprowadzanie piosenek o interesującej budowie melodycznej i rytmicznej.