Świat marzeń

Wyobraźnia ludzka jest ogromna i niezbadana, i zapanować nad jej wybrykami może jedynie ogromna siła woli. Jednak to wyobraźnia, twórcza odwaga, ciekawość świata i poznawcza dociekliwość są niezbędne w rozwoju dziecka i kierują jego życiem emocjonalnym oraz marzeniami. Niestety często dzieci bywają karane i wyśmiewane nie tylko za przeszkadzanie podczas lekcji czy zadawanie pytań niezwiązanych z tematem, ale także za popisywanie się rymowankami, wymyślonymi historiami czy za „bujanie w obłokach”. Warto jednak zapamiętać, że bez wyobraźni i umiejętności snucia marzeń ludzkość nie byłaby w stanie wprowadzać ich w czyn. Ludzkość marzy już od zarania dziejów, dlatego jestem pewna, że nie istnieje osoba, która nie posiada marzeń.

„Każde marzenie dane jest nam wraz z mocą potrzebną do jego spełniania” – Richard Bach

Marzenie to aktywność wyobrażeniowo-myślowa, której przedmiotem jest zaspokojenie pragnień, dążeń i zamierzeń dotyczących własnego życia. Istnieją marzenia senne, co oznacza, że przy ograniczonym poczuciu jawy i snu (rodzaju niejawnego marzenia, w którym wszystko jest możliwe i który stanowi bezładny ciąg myśli oraz szybko zmieniających się obrazów nie połączonych ze sobą logicznym powiązaniem), prawdy i fantazji występują żywe i konkretne ciągi wyobrażeniowe.

Marzenia są po to, żeby się spełniały i stanowiły impuls do tworzenia nowych marzeń. Można ich nie urzeczywistnić w pełni, ale NIE WOLNO nie spróbować. Człowiek bez marzeń, to człowiek bez celów, bez radości i nadziei, zdeformowany cywilizacją konsumpcji i złudzeniami chorej wyobraźni. Natomiast marzenie rodzi się z naturalnej potrzeby człowieka, z lęku przed światem, z dążeń perfekcyjnych, chęci ulepszenia swojego życia. Ale jest także stanem kontemplacji, pewną formą zachwytu czy zastępczym środkiem trwania nadziei. Należy pielęgnować marzenia i dążyć do ich realizacji. Dzieje się tak, ponieważ stanowią one siłę sprawczą działań, formę terapii i mają moc oczyszczającą. Stanowią sposób samopoznania oraz sposób rozwijania intuicji i postawy kontemplacyjnej oraz pomoc w odczytywaniu kulturowych symboli.

„Łaskawa natura udzieliła mi najcenniejszego ze swych darów – daru marzenia” – Anatol France

Marzenia oprócz pozytywnych cech, jakimi jest ekspresja twórcza czy sukcesywne osiąganie celów, mogą posiadać negatywne skutki w funkcjonowaniu dziecka, do których należy ucieczka od rzeczywistości w sytuacjach wymagających wysiłku i odwagi do pokonania pojawiających się trudności. Ucieczka wynika ze stanów lękowych oraz z psychologicznych barier rozwoju. Dlatego obserwując dzieci w różnym wieku, w kategorii marzeń można wyróżnić dzieci przystosowane i dzieci lękliwe.

  • Dzieci przystosowane to osoby pewne siebie. W marzeniach wyobrażają siebie w roli tancerek, księżniczek, wynalazców, aktorów czy bohaterów. Chcą doznawać niezwykłych przygód i dokonywać bohaterskich czynów oraz pragną, aby wszyscy ich doceniali i odnosili się do nich, jak do bohaterów z baśni.
  • Dzieci lękliwe to osoby bardzo niepewne siebie. W marzeniach wyobrażają siebie jako męczenników, skrzywdzonych przez rodziców, nauczycieli i rówieśników. W świecie marzeń ich prześladowcy są skruszeni i starają się wynagrodzić krzywdy fizyczne i psychiczne.

Czytając książki i marząc człowiek identyfikuje się z bohaterami, którzy radzą sobie ze wszystkim. Dzięki takiej lekturze człowiek staje się silniejszy wewnętrznie, pełen optymizmu i jest gotowy stawiać przed sobą wciąż nowe cele, pewien, że je osiągnie. Dziecko słuchając lub czytając baśnie umie poradzić sobie z podstawowymi problemami własnego dojrzewania, ze zrozumieniem reguł i praw rządzących światem dorosłych, ale także umie poradzić sobie z lękiem, agresją czy poczuciem odrzucenia. Dziecko wierzy, że potrafi wyjść z sytuacji pozornie bez wyjścia, a czarodziejskie słowa i zaklęcia, występujące w utworach literackich, pomagają zdziałać wszystko. Oznacza to, że literatura jest niezwykłym obrazem marzeń, celów i dążeń. A bez marzeń nie byłoby postępu i rozwoju człowieka, zmian i postępu.

Jednak umiejętność marzenia ewoluuje i jest zależna od etapów rozwoju człowieka. Wśród dzieci młodszych, twórcze marzenia inspirowane są usłyszanymi bajkami i historiami, dzięki czemu przybierają postać antropomorfizacji (nadawanie cech ludzkich różnym zjawiskom przyrody), personifikacji (nadawanie cech ludzkich zabawkom) i animizacji (nadawanie wszystkim rzeczom i zjawiskom pierwiastka duchowego). Cechy te zanikają wraz z dojrzewaniem człowieka i wśród dzieci starszych, marzenia obracają się wokół przyszłości dziecka, spełnienia bohaterskich czynów, doznawania przeżyć czy posiadania.

Wyróżnia się sześć głównych typów marzycieli:

  1. Marzyciel instrumentalny – niemal realista. To osoba działająca, pełna innowacji i pomysłów dotyczących krótkich dystansów. Jest to optymista, nie wgłębiający się w skomplikowane problemy egzystencjalne i społeczne, mające wpływ na człowieka. Zdobywa zasługi tylko dla siebie i realizuje uproszczony kodeks moralny.
  2. Marzyciel sentymentalny – wrażliwiec. To osoba, która wczuwa się w cudze stany emocjonalne, przeżywa cudze porażki, nieszczęścia, radości i chce pomagać osobom skrzywdzonym. Jest to osoba, która pomimo subtelności, życzliwości i wdzięku, nie osiąga sukcesów, jest niespokojna i często pesymistycznie nastawiona do życia.
  3. Marzyciel-uciekinier. To osoba, dla której świat marzeń stanowi teren bezpiecznej izolacji od trudnych problemów świata rzeczywistego, z którymi nie daje sobie rady. Jest to introwertyk stroniący od zgiełku i nadmiaru działań społecznych.
  4. Marzyciel-romantyk – czasami mistrz projektów chybionych. To osoba o głębokich, mocnych uczuciach i szerokich zainteresowaniach. Jest nieufny wobec ludzi, działa w odosobnieniu, chociaż pragnie być między ludźmi. Nie znosi tandety i skupia się na swoim wnętrzu. Często ucieka w świat fantazji, ale potrafi stać się doradcą i inicjatorem trudnych zadań.
  5. Marzyciel-strateg – mistrz projektów udanych. To osoba powściągliwa w wyrażaniu uczuć, ostrożna i nastawiona optymistycznie. Nie ujawnia swoich projektów i marzeń, jest twórcza i uporządkowana oraz wymagająca i tolerancyjna. Jednostka jest entuzjastą swojej pracy i mistrzem udanych projektów, wynikających z marzeń.
  6. Marzyciel-odkrywca, pasjonat – niespokojny innowator. To osoba optymistyczna, pomysłowa, otwarta i serdeczna cechująca się zdolnościami organizacyjnymi i inteligencją. Nigdy nie rezygnuje ze swoich projektów, posiada rozwiniętą intuicję i dar przewidywania. Natomiast jego marzenia dotyczą różnych sfer życia (stosunków interpersonalnych i naczelnych wartości).

Świat marzeń dziecka uzależniony jest ściśle od faz jego rozwoju, potrzeb i zainteresowań. Marzenia dziecięce są bardziej spontaniczne, ale mniej trwałe i słabsze od marzeń osób dorosłych. Dziecko swobodnie przechodzi od marzenia do marzenia, podczas gdy utrata marzeń przez dorosłego, może prowadzić do utraty zdrowia, do chorób psychicznych lub (w ekstremalnych przypadkach) do śmierci. Jenak wspólne dla wszystkich marzycieli jest to, że marzenia stanowią o dynamice życia wewnętrznego, są wynikiem siły duchowej i siły intelektu, chociaż w każdym przypadku, mogą stanowić formę ucieczki w świat fantazji (co stanowi groźne zjawisko).

Źródło:
B. Dymara, Dziecko w świecie marzeń.