Style pracy nauczyciela

flickr.com - michael davis-burchat

Nauczyciel to osoba zajmująca centralne miejsce w klasie i w szkolnym życiu uczniów. Dlatego w systemie szkolnym ważna jest osobowość wychowawcy, (która przekłada się na styl zajęć oraz podejście do dzieci i nauczania), jego nastawienie, respektowanie dziecięcej podmiotowości, odwoływanie się do zainteresowań wychowanków, a także takt, wrażliwość, tworzenie pożądanych relacji miedzy uczestnikami procesu wychowania i rozwijanie ich samorządności oraz aktywności.

Nauczyciel wypełnia wiele ról i zadań, bez których proces wychowania i edukacji nie mógłby zaistnieć. Systematyzując powinności edukacyjne nauczyciela, są to: organizowanie sytuacji inspirującej aktywność własną lub twórczą dziecka, wspieranie rozwoju dziecka i jego właściwe ukierunkowanie, nauka dzieci wiary w siebie i odnajdywania sensu podejmowanych działań, stwarzanie okazji do podejmowania przez dziecko różnorodnych zadań, aby nauczyło się samodzielności w zdobywaniu informacji, organizowaniu własnych działań oraz ocenianiu siebie i swojej pracy, umiejętność tworzenia warunków sprzyjających zabawie oraz doświadczaniu i dociekaniu w sensie naukowym i filozoficznym oraz umiejętność tworzenia otoczenia edukacyjnego poprzez wykorzystywanie właściwych metod i środków.

Funkcji, jakie spełnia nauczyciel, a których jest niezliczona ilość, jest wiele. Jednak do najważniejszych profesji, jakie składają się na zawód nauczyciela, zaliczają się: przewodnik, negocjator, instruktor, koordynator pracy, inicjator, pedagog, kreator, animator, mistrz, nowator, pomocnik, pośrednik, towarzysz, badacz, twórca, psycholog, artysta, doradca, edukator, konsultant, mediator, integrator, menager, obserwator, terapeuta, organizator, przyjaciel, facylitator (ułatwia uczenie się) i wiele innych. A tak na prawdę najlepiej jakby nauczyciel był skrzyżowaniem Alfy i Omegi z Mc Gyverem – wtedy byłby chodzącym ideałem.

O nauczycielach już miałam okazję pisać tutaj. Tym razem jednak, warto zwrócić uwagę na style pracy nauczyciela, spośród których wyróżnia się:

  • Autokratyczny – nauczyciel stopniowo informuje uczniów o każdym kroku, jaki mają uczynić, jest nietolerancyjny wobec myśli i pomysłów uczniowskich, ogranicza swobodę poszukiwań i nie daje dzieciom prawa do wyrażania siebie, jest nieustępliwy i obowiązkowy w wydawaniu poleceń, wymaga natychmiastowego posłuszeństwa, dyryguje uczniami, jest osobą, która zawsze wie lepiej, tłumi propozycje, rady, uwagi i sugestie pojawiające się w zespole uczniowskim, często posługuje się karami i krzykiem, narzuca dzieciom własne tematy i problemy, które często nie są dla ucznia interesujące, stosuje metody podające, ograniczające uczniom możliwość poszukiwań i wysuwania własnych pomysłów.
  • Demokratyczny – polega na podmiotowym traktowaniu uczniów, wspólnym budowaniu norm i ustalaniu przepisów oraz zasad. Nauczyciel wymienia poglądy z uczniami, zachęca ich do wyrażania własnych opinii i sądów, daje im swobodę w zakresie określania zadań i sposobów ich realizacji, zachęca uczniów do podejmowania decyzji, tworzy życzliwą atmosferę i więź emocjonalną, troszczy się o dobro uczniów i całej klasy, uwzględniając ich możliwości i potrzeby, przyjmuje rolę doradcy, przewodnika i inspiruje do twórczych działań oraz stosuje metody problemowe, poszukujące i badawcze. Wszystkie cechy składają się na nauczanie aktywizujące i kształtowanie twórczego człowieka.
  • Liberalny – jest to wolność dzieci i pozwalanie dzieciom na wszystko. Styl odzwierciedla sformułowanie „dzieci chodzą po suficie”, co wiąże się to z brakiem szacunku dla innych. Nauczyciel powstrzymuje się od działania, daje dziecku dużo swobody, pozwala na samodzielne poszukiwania, ingeruje w sprawy dziecka od czasu do czasu, stwarza odpowiednie warunki do działania, okazuje zainteresowanie sprawami dziecka wtedy, gdy samo tego zażąda, bardzo rzadko podejmuje decyzje, nie stara się wpływać na określanie celów działań ani metod i środków tych działań, daje dzieciom prawo do odkrywania, nadawania znaczeń, porównywania i wyboru.

Należy pamiętać, ze dzieci powinny stać się towarzyszami nauczycieli i szkoły oraz podróżnikami realizującymi siebie zgodnie z największymi wartościami. Dlatego celem nauczyciela jest walka o szkołę, gdzie istotą będzie spotkanie, oparte na wielopokoleniowym i wieloaspektowym dialogu kultur oraz możliwości, gdzie nagroda i kara będzie metodą poboczną, natomiast każde dziecko może pokazać siebie, realizować marzenia, otrzymywać wsparcie i kształtować swoją bogatą osobowość.

Źródło:
Fotografia: flickr.com – michael davis-burchat