Rozwój poznawczy (około 12 rok życia)

Czwartym etapem rozwoju poznawczego wg Piageta jest stadium operacji formalnych. Obejmuje ono dzieci od 12 (czasami od 11) roku życia. Etap ten trwa do końca życia. Cechą charakterystyczną stadium jest myślenie abstrakcyjne, które pozwala przekraczać granicę czasu i przestrzeni.

Podczas okresu operacji formalnych:

  • Pojawia się myślenie hipotetyczno – dedukcyjne (od ogółu do szczegółu).
  • Myślenie jest uwolnione od bezpośredniego doświadczenia konkretnych obiektów i sytuacji. (Oderwanie od działania na konkretach).
  • Następuje rozwój myślenia abstrakcyjnego (!) i dojrzałego – pojawiają się pytania o prawdę i sprawiedliwość.
  • Przeważa inteligencja werbalna (do wytworzenia operacji formalnych konieczne jest użycie języka).
  • Zrozumienie świata fizycznego i logicznego pozwala dziecku operować pojęciami negacji, odwrotności i prawdopodobieństwa, stosować metafory oraz rozumieć zjawiska matematyczne, ekonomiczne, społeczne, czasowe, przestrzenne i kulturowe.

Krótko o twórcy:

Jean Piaget (1896 – 1980) – szwajcarski psycholog, biolog i epistemolog.
Znany jest przede wszystkim z teorii rozwoju poznawczego, która zrewolucjonizowała sposób myślenia o umyśle dziecięcym oraz jego rozumowaniu. Wyodrębnił 4 stadia rozwoju: faza sensoryczno-motoryczna, faza przedoperacyjna, faza operacji konkretnych, faza operacji formalnych. Uważał, że moment przechodzenia z jednej fazy w drugą jest indywidualny, ale następuje płynnie.

Psycholog wprowadził także pojęcia:

  • Asymilacja – przyłączenie jakiegoś pojęcia do już istniejącego zasobu, który zna człowiek.
  • Akomodacja – proces, w którym można modyfikować znane człowiekowi pojęcia, w celu dopasowania się do środowiska.

Zanim dziecko nabędzie nową wiedzę, znajduje się w stanie równowagi (harmonii poznawczej). Kiedy napotka coś nowego stan równowagi zostanie zburzony. Procesy asymilacji i akomodacji działają w celu przywrócenia harmonii. Pomiędzy zjawiskami asymilacji i akomodacji musi zaistnieć równowaga, ponieważ tylko w ten sposób zmienią się struktury umysłowe i rozwijają zdolności poznawcze.

Źródło:
B. J. Wadsworth, Teoria Piageta. Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka.