Rozwój poznawczy (2-6 rok życia)

Drugim etapem rozwoju poznawczego wg Piageta jest faza przedoperacyjna. Obejmuje dzieci od 2 do 6 roku życia. Cechami charakterystycznymi stadium jest uaktywnianie wyobraźni przez dzieci, egoistyczne spojrzenie na świat (dzieci nie rozumieją punktu widzenia innych osób),  umiejętność reprezentacji, czyli zastosowanie jednej rzeczy (jak obraz, słowo, liczba) jako symbolu przedstawiającego coś innego oraz pojawienie się umiejętności odróżnienia fantazji od rzeczywistości.

Inne cechy charakteryzujące stadium przedoperacyjne (inteligencji reprezentującej):

  1. Kształtują się funkcje symboliczne, których przejawami jest przyswajanie mowy (intensywny rozwój języka), znaków, symboli i pojęć.
  2. Pojawiają się czynności wykonywane na „na niby” podczas zabaw tematycznych.
  3. Następuje rozwój obrazów umysłowych, czyli pojawia się myślenie konkretno-wyobrażeniowe, intuicyjne i konkretne (obrazowe).
  4. Rozumowanie jest transdukcyjne, czyli od szczegółu do szczegółu.
  5. Pojawia się także odwracalność w myśleniu oraz zrozumienie zasady zachowania stałości.
  6. Kształtuje się zdolność do przewidywania następstw swoich czynów.
  7. Pojawia się umiejętność przekształcania czynności faktycznych w umysłowe, co objawia się dzięki naśladownictwu odroczonemu (naśladowanie zachowań obserwowanych w przeszłości), zabawie symbolicznej, wyobrażeń i mowie wewnętrznej, czyli ciągłemu uzewnętrznianiu myśli i monologowi prowadzonego przez dzieci.
  8. Rozumowanie oparte jest na zdarzeniach zewnętrznych, które cechuje:
    • Nieodwracalność (brak umiejętności dokonywania przekształceń).
    • Egocentryzm – koncentracja na postrzeganiu świata tylko z własnej perspektywy, brak zdolności wczuwania się w położenie innych osób.
    • Centracja – koncentracja na jednym czynniku rzeczywistości, co powoduje zniekształcenie myślenia, spostrzegania i oceny.
    • Animizm – niezdolność do rozróżniania świata fizycznego i psychicznego oraz przyznawanie nieożywionym przedmiotom właściwości psychicznych (myślenie że przedmioty posiadają duszę i myślą).
    • Artyficjalizm – uznanie, że wszystko na świecie zostało przez kogoś wykonane (dziecko myśli, że dorośli są odpowiedzialni za wszystkie zdarzenia na świecie)
    • Antropomorfizm – nadawanie przedmiotom, pojęciom, zwierzętom i zjawiskom ludzkich cech i motywów postępowania.
    • Sprawiedliwość immanentna – przekonanie, że złamaniu reguł zawsze towarzyszy kara.

Źródło:
B. J. Wadsworth, Teoria Piageta. Poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka.