Profilaktyka logopedyczna: Parasol ochronny

Parasol to przedmiot, który ochrania nas przed skutkami deszczu i złej pogody. Tak samo w logopedii istnieje strategia parasola ochronnego zawierająca wskazówki dla rodziców/opiekunów dotyczące problemu utrzymania niepłynności w mowie małego dziecka.

Strategia parasola ochronnego została stworzona przez Barbarę Jeziorczak i Katarzynę Węsierską jako jedno z działań z zakresu profilaktyki logopedycznej. Nawołuje ona rodziców i bliskich dziecka, żeby zastosować się do kilku wskazówek, które pozwolą dziecku na komunikację, pomimo trudności, wad, niezrozumienia czy problemów, jakie istnieją w mowie malucha.

Niepłynność w mowie małego dziecka to problem, który dotyka całą rodzinę. Aby go przezwyciężyć, maluszka powinni wspierać najbliżsi. Dlatego warto zastosować 5 prostych zasad:

1. Pozwól dziecku na swobodę w mówieniu.

  • Niech dziecko mówi, kiedy ma na to ochotę (nie zmuszaj go do wystąpień publicznych).
  • Nie nagradzaj za płynność w mowie.
  • Unikaj komunikatów, typu: „mów wolniej”, „nie denerwuj się”, „weź głęboki oddech”.
  • Akceptuj sposób, w jaki dziecko mówi, skupiaj się na treści komunikatu.
  • Jeśli dziecko ma potrzebę porozmawiania z Tobą o swoim problemie w mowie – zrób to, możesz go wesprzeć, mówiąc, że każdy z nas miewa czasem kłopoty z płynnym mówieniem, a wtedy zacina się, jąka, gubi wątek.

2. Bądź dobrym wzorem mówcy dla dziecka.

  • Używaj mowy: zwolnionej, śpiewnej, wykorzystuj proste słownictwo i łatwe konstrukcje gramatyczne – dostosowane do poziomu dziecka, buduj krótkie frazy.
  • Bądź dobrym słuchaczem – utrzymuj kontakt wzrokowy, okazuj niewerbalnie, że słuchasz tego, co mówi, a nie jak mówi oraz nie przerywaj dziecku – naucz tego wszystkich członków rodziny.

3. Zadbaj o spokój w otoczeniu i świecie wewnętrznym dziecka.

  • Zapewnij dziecku: regularny, spokojny tryb życia – stałe pory snu i posiłków.
  • Aranżuj gry i zabawy wyciszające (np. rysowanie, śpiewanie) i rozluźniające (rozładowujące napięcie), baw się wspólnie z dzieckiem.
  • Zadbaj o dobre relacje z dzieckiem i harmonię w jego otoczeniu.
  • Staraj się zminimalizować stres (negatywny i ograniczając pozytywny) i napięcie w otoczeniu dziecka.

4. Zapewnij atmosferę bezpieczeństwa wokół dziecka.

  • Upewniaj się, że Ty i Twoje dziecko macie okazję do okazywania otwarcie waszych uczuć – dbaj o dobry kontakt ze swoim dzieckiem.
  • Gestem i słowem okazuj miłość dziecku (przytulaj, zapewnij kontakt dotykowy).
  • Rozmawiaj z dzieckiem często – stwórz przestrzeń dla spontanicznych wypowiedzi dziecka, ale nie wymuszając mówienia.
  • Wprowadź jasne, czytelne, przestrzegane przez wszystkich dorosłych zasady wychowawcze i stosuj konsekwencję w postępowaniu wobec dziecka.
  • Dbaj o swój spokój – korzystaj z konsultacji z logopedą.

5. Buduj pozytywną samoocenę dziecka i wiarę w siebie.

  • Sprawdzaj realność swoich oczekiwań wobec dziecka – nie wymagaj od niego zbyt wiele.
  • Podnoś samoocenę dziecka, wzmacniaj je pozytywnie stosując konkretne pochwały.
  • Unikaj wyręczania dziecka – pokaż, że wierzysz, że potrafi dobrze wykonać czynności (dostosowane do wieku i możliwości) – proste obowiązki (np. sprzątanie po sobie zabawek), pozwól mu popełniać błędy.

Aby dziecko odzyskało płynność mowy powinna zaistnieć relacja: dziecko ↔ rodzic ↔ logopeda. Oznacza to, że bardzo ważne jest wsparcie udzielone rodzicom przez logopedę oraz wsparcie udzielone dziecku przez świadomych rodziców. Dzięki wskazówkom dziecko będzie mogło przezwyciężyć swoje zaburzenia, ale nie jest w stanie poradzić sobie z tym samodzielnie. Odpowiednio dostosowana do potrzeb indywidualnych dziecka terapia i praca dziecka z rodzicem w atmosferze pełnym zrozumienia, ciepła, zaufania i miłości doprowadzi do przezwyciężenia zaburzeń płynności mówienia.

Praktyczne wskazówki dobrej komunikacji:

  • Mniej pytaj dziecko, a więcej komentuj.
  • Dostosuj tempo mowy do możliwości dziecka.
  • Dostosuj swój język do możliwości dziecka.
  • Nie poprawiaj, ale powtarzaj wypowiedź dziecka w sposób poprawny.
  • Nie pospieszaj dziecka – daj mu czas na pełną wypowiedź.
  • Zastosuj pauzy i mów po kolei – nie przeskakuj z tematu na temat.
  • Cierpliwie słuchaj dziecko.
  • Umożliwiaj dziecku rozwiązywanie problemów i przejmowanie inicjatywy w zabawie.
  • Zachowuj konsekwencję w rozwiązywaniu problemów wychowawczych.
  • Kiedy dziecko mówi o problemie swojej komunikacji, bądź otwarty i nie unikaj tego tematu.

Aby przezwyciężyć niepłynność komunikacji dziecka należy pozwolić dziecku na swobodę w mówieniu, stanowić prawidłowy wzór mówcy dla malucha, wzmacniać wiarę dziecka w siebie, otoczyć i stworzyć atmosferę bezpieczeństwa i zadbać o spokój dziecka (nikt nie lubi strasu i nerwowych sytuacji).

Bibliografia:
A. Chorczak, B. Jeziorczak, K. Węsierska, „Ratunku, moje dziecko się jąka!”.
„Czy moje dziecko się jąka? Przewodnik dla rodziców małych dzieci, które mają problem z płynnym mówieniem”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *