Niepełnosprawność intelektualna: Stopień głęboki

Osoby niepełnosprawne intelektualnie w stopniu głębokim posiadają poziom intelektualny charakterystyczny dla osób osiągających maksymalnie 3 rok życia, poziom dojrzałości społecznej charakterystyczny dla 3-4 roku życia i inteligencję na poziomie 0-24 (skali Wechslera). Ta podgrupa stanowi około 1% wszystkich niepełnosprawności umysłowych.

Charakterystyka niepełnosprawności intelektualnej w stopniu głębokim:

  • Częściej występują wady wzroku, słuchu, niedowłady lub porażenia kończyn. Upośledzenie procesów orientacyjno-poznawczych.
  • Może wystąpić upośledzenie lub brak percepcji, koncentracji uwagi mimowolnej, zdolności zatrzymywania w pamięci elementarnej treści cząstkowego występowania.
  • Porozumiewanie z otoczeniem odbywa się za pomocą pojedynczych i nieartykułowanych dźwięków. Osoby najczęściej nie mówią i nie rozumieją mowy. (W stopniu lekkim tej niepełnosprawności osoby są w stanie nauczyć się rozumienia kilku prostych zdań i posługiwania się 2-3 wyrazami).
  • Czasem występuje słuch muzyczny, czyli umiejętność dosyć dokładnego powtórzenia usłyszanej melodii.
  • Występują proste emocje zadowolenia i niezadowolenia.
  • Przywiązują się do osób, które się nimi opiekują.
  • Występują nieumotywowane wahania nastroju.
  • Występuje prawie całkowity brak czynności regulacyjnych: żyją chwilą, nie potrafią dbać o własne bezpieczeństwo, wymagają stałej opieki i pielęgnacji.
  • Przy długotrwałym ćwiczeniu taka osoba może nauczyć się sygnalizowania potrzeb fizjologicznych, natomiast jej ruchy są stereotypowe i automatyczne.
  • Często tej niepełnosprawności intelektualnej towarzyszy epilepsja, będąca objawem uszkodzenia mózgu.
  • Osoby przejawiają zachowania autostymulacyjne, które mogą przebierać charakter wizualny, słuchowy i dotykowy. Pojawiają się one w sytuacji, kiedy osoba nie otrzymuje odpowiedniej dawki stymulacji i prawdopodobnie służy to utrzymaniu przy życiu sytemu nerwowego, który musi być pobudzany.
  • Osoby często wpadają w złość, która przybiera różne formy: krzyk, bicie, drapanie, rzucanie się na ziemię, przewracanie przedmiotów. Wybuchy mogą mieć krótkotrwały charakter lub trwać całymi dniami. Często u źródeł tych ataków leży niemożność zrozumienia takiej osoby przez otoczenie.
  • U dzieci do pierwszego roku życia występuje ciągła bierność i apatia lub niespokojne zachowanie, złe samopoczucie, krzyk, problemy ze snem i jedzeniem oraz pojawiają się zaburzenia w reakcjach emocjonalnych: nie pojawia się uśmiech na widok bliskich osób oraz zachodzą duże opóźnienia w zdobywaniu umiejętności motorycznych, czyli mała ruchliwość, unoszenie i trzymanie głowy, zmiany pozycji ciała z pleców na bok lub brzuch, opóźnione siadanie i wstawanie.
  • Dzieci powyżej pierwszego roku życia pojawiają się liczne zniekształcenia szkieletowe, które dodatkowo utrudniają przyjęcie prawidłowej postawy ciała i mogą prowadzić do uniemożliwienia poruszania się, występują zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz słuchowo-ruchowej oraz pojawiają się różne niedowłady, zburzenia napięcia mięśniowego, porażenia, natręctwa ruchowe oraz ogólna niezborność ruchowa.

Niepełnosprawność intelektualna w stopniu głębokim dzięki się na 3 stopnie:

  • Stopień wegetatywny charakteryzuje się zachowaniem tylko funkcji wegetatywnych. Takie osoby nie sygnalizują potrzeb fizjologicznych. Rozwój z zakresu motoryki dużej charakteryzuje się brakiem utrzymywania równowagi w pozycji stojącej, (osoby te przeważnie nie chodzą). Zdarza się również brak umiejętności siedzenia i unoszenia głowy. Nie próbują nawiązać jakiegokolwiek kontaktu z otoczeniem. Odbiór wrażeń zmysłowych jest nieprawidłowy (mogą występować hiperstenie – drażliwość, pobudliwość, wybuchy gniewu, nadwrażliwość na bodźce).
  • Stopień średni w dziedzinie motoryki charakteryzuje się posiadaniem umiejętności chodzenia, ruchy są jednak niezręczne i niecelowe. Obserwuje się różnego rodzaju stereotypie ruchowe (od kiwania się, do uderzania głową o ścianę). Porozumiewanie z otoczeniem odbywa się za pomocą prostych, pojedynczych nieartykułowanych, bełkotliwych dźwięków.
  • Stopień lekki można zauważyć przejawy uwagi mimowolnej i początki kontaktów społecznych. Przywiązują się do one osób z najbliższego otoczenia. Można wyuczyć takie osoby, prostych czynności: zamiatanie, podawanie. Poprzez systematyczne ćwiczenia bardzo często uzyskuje się pewną samodzielność w spożywaniu posiłków i sygnalizowaniu potrzeb fizjologicznych. Czasami występuje u nich dobry słuch muzyczny, mogą dość dokładnie powtórzyć usłyszaną melodię.

Źródło:
J. Wyczesany, Pedagogika upośledzonych umysłowo. Wybrane zagadnienia.