Koncepcje: Martin Buber

pexels-meeting

Martin Buber (1878 – 1965) to filozof, religioznawca i poliglota austriacki, żydowskiego pochodzenia. Był twórcą filozofii dialogu, którego podstawowa zasada brzmi: „Bez TY nie ma JA”.

Dialog jest „postępowaniem ludzi wobec siebie, znajdującym jedynie wyraz w komunikacji” i stanowi relacje pomiędzy Ja a Ty, która decyduje o najistotniejszej konstytucji życia każdego człowieka.

Koncepcja filozoficzna dialogu Bubera nawiązuje do dwóch głównych relacji:

  1. „Ja – Ty” to relacja personalna – pomiędzy osobami, która zbliża człowieka do myślenia edukacyjnego.
  2. „Ja – To”, „Ja – Ono” to relacja przedmiotowa – pomiędzy osobą a rzeczą, która polega na posiadaniu i władaniu.

Jednak najważniejsze jest to, co się dzieje między tymi relacjami, czyli zaistniałe spotkanie, rozumiane jako nawiązanie dialogu. Człowiek jest osobą – duchem i podmiotem, który istnieje dla siebie i dla drugiego człowieka, i który wchodzi z rzeczywistością w relację monologową lub dialogową. Jestestwo człowieka cały czas jest zwrócone ku czemuś, gdyż całe życie opiera się na relacji wzajemności, partnerstwa i stanowi spotkanie.

„Ty spotyka mnie. Lecz to Ja wchodzę w bezpośrednią relację z nim. Relacja to wybór, a jednocześnie bycie wybranym, jest bierna i aktywna zarazem.”

Zdaniem filozofa, człowiek dokonuje wyboru i sam określa relacje, jakie nawiązuje z innymi ludźmi. Natomiast sama relacja pozwala mu lepiej określić samego siebie.

Warunki powstania dialogu „Ja – Ty”:

  • Spotkanie, które nie może być zaplanowane, (musi być wydarzeniem – od daru) i nie może odbywać się pod przymusem, ale musi odbywać się w wolności.
  • Otwartość – gotowość przyjęcia „Ty” jako autonomicznego bytu, oznaczająca bezwarunkową akceptację inności drugiej osoby i traktowanie jej jak samodzielnej istoty.
  • Konieczność wczucia się w doświadczenie drugiego człowieka i wytworzenie się wspólnej więzi.
  • Szczerość i konkretność. Zajmowanie się tylko sobą i popisywanie się, prowadzi do zwykłej, nic nie wnoszącej gadaniny.
  • Wspólnota miłości – jest to miłość typu caritas (wzięcie wzajemnej odpowiedzialności za siebie). Miłość pozwala na podejmowanie relacji z człowiekiem i na poznawanie Ja. Jest działaniem w świecie i istnieje między Ja i Ty.

Relacja Ja – To staje się przedmiotem doświadczania i oznacza posiadanie przedmiotu, przybierając różne postaci codziennego doświadczenia: oznacza zawsze ja … (posiadam, postrzegam, przedstawiam sobie, myślę, odczuwam) coś. W tej relacji możliwy partner dialogu (To lub On, Ona) zostaje uprzedmiotowiony. Natomiast zdobywane doświadczenie i zachodząca relacja, zachodzi między mną (człowiekiem), a światem.

Poglądy Bubera na wychowanie – warunki do zaistnienia dialogu w pedagogice:

  • Akceptacja inności partnera – co nie musi oznaczać aprobaty jego poglądów.
  • Szczerość, otwartość, delikatność, rozwaga między rozmówcami i takt pedagogiczny.
  • Konkretność i unikanie wszelkiej chęci imponowania i pokazywania własnego Ja.

Dialog w rozumieniu Bubera zakłada partnerstwo w relacji z innym, otwartość, bliskość w spotkaniu i poczucie ważności dla partnerów. Podkreślona zostaje podmiotowość, wartość każdego z partnerów, poznanie i zrozumienie. W filozofii dialogu zwraca się też uwagę na przestrzeń i sposoby nawiązania relacji Ja-Ty.

Źródło: M. Buber, „Ja i Ty”.

One Comment
  1. Pingback: Koncepcje: Pedagogika dialogu | ABC Malucha

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *