Koncepcje: Carl Orff

Carl Orff (1895-1982) to niemiecki pedagog, kompozytor i twórca systemu wychowania muzycznego, w której kładzie się nacisk na aktywne uprawianie muzyki przez śpiew i grę na łatwych technicznie instrumentach, głównie perkusyjnych.

W metodzie główny nacisk kładzie się na fantazjowaniu dziecka, improwizacji instrumentalnej i ruchowej. Natomiast głównymi założeniami tej metody są: otwartość, twórczość i rozwijanie uzdolnień twórczych.

Nieistotne jest wierne naśladowanie kogoś lub czegoś. Nie ważne czy jednostka ma talent, czy nie, ale ważna jest, jej interpretacja, która wywodzi się z uczuć i osobowości. Natomiast ruch i muzyka rodzi się spontanicznie w trakcie zabawy i nie ma ustalonych kanonów, gestów i figur.

Ćwiczenia Orff’a obejmują:

  1. Rytmizowanie mowy.
  2. Echo rytmiczne.
  3. Kanon rytmiczny.
  4. Tworzenie rytmu z towarzyszeniem ostinata rytmicznego.
  5. Dobieranie tekstów do podanych rytmów.
  6. Kontynuacja podobnego rytmu.

Ważną rolę w wychowaniu muzycznym Karol Orff przypisuje grze na instrumentach. Jego instrumentarium składa się z wielu instrumentów perkusyjnych o nieokreślonej wysokości dźwięku (są wśród nich zabawki dziecięce i instrumenty egzotyczne) oraz o określonej wysokości dźwięku (dzwonki, metalofony, ksylofony, flety i lutnie). Gra na instrumentach sprawia dzieciom wiele satysfakcji i jest istotnym czynnikiem kształcenia wrażliwości muzycznej. Natomiast metoda pozwala na aktywne uczestnictwo w procesie uczenia się wszystkich dzieci, bez względu na ich uzdolnienia muzyczne.

Inną cechą systemu Orff’a jest czynnik kreatywny, czyli improwizacja ruchowa, wokalna, instrumentalna i swobodna (umuzycznienie wierszy, baśni i opowiadań). Ćwiczenia rytmiczne wykonywane są nie tylko przy użyciu instrumentów perkusyjnych, ale również przy zastosowaniu ruchu i „instrumentów naturalnych” (rąk, nóg).

W systemie wychowania muzycznego Orff’a ważny jest także materiał muzyczny, który zawarty został w dziełach pt. „Schulwerk” (Praca szkolna) i „Musik fr Kinder” (Muzyka dla dzieci). Zamieszczono w nich piosenki dziecięce, tańce oraz niemieckie pieśni ludowe i historyczne. Zawarte tam utwory są wzorami improwizacji rozszerzającej świat doznań dziecka i uwrażliwiającej na barwę i kolorystykę brzmienia.

Inną cechę systemu stanowią zabawy integracyjne, które powodują, że zarówno dzieci jak i dorośli, stają się bardziej otwarci, z łatwością nawiązują kontakty, a wśród członków grupy panuje koleżeńska, rodzinna atmosfera.

Karol Orff odkrył, że w słowie, muzyce i ruchu tkwią olbrzymie możliwości sprzyjające rozwojowi naturalnej ruchliwości dzieci, indywidualności i kształtowaniu się ich pełnej osobowości. Dzieje się tak, ponieważ zintegrowaniu ulegają wszystkie formy aktywności muzycznej (śpiew, gra, ruch, tworzenie i odbieranie), które w połączeniu z twórczością muzyczną dzieci, sprzyjają kształtowaniu jego twórczości, rozwijaniu kompozycji słownych, muzycznych i ruchowych, a przede wszystkim ogólnemu rozwojowi, kształtowaniu wrażliwości i indywidualnemu przeżywaniu muzyki.

Źródło:
K. Stasińska, Instrumentarium Orffa w szkole.
M. Przychodzińska-Kaciczak, Wychowanie muzyczne – idee, treści, kierunki rozwoju.