Koncepcje: Antropologia pedagogiczna

Matthias Zomer Photography (MZPh) | all rights reserved

Otto Friedrich Bollnow (1903-1991) to niemiecki pedagog i filozof. Opracował podstawy metodyczne i zasady antropologii filozoficznej, które przeniósł do pedagogiki, jednocześnie stwarzając koncepcję pedagogiczną popierającą otwartość na nowe zjawiska.

Zasady opracowane przez Bollnow’a:

  1. Poprzez interpretację danego zjawiska można go odnieść bezpośrednio do bytu człowieka. Podstawowe pytanie brzmi: Jakie cechy musi posiadać istota ludzka, aby dane zjawisko można było pojmować jako sensowne i konieczne ogniwo?
  2. Zasada otwartego pytania polegająca na rozumieniu człowieka jako niezgłębionego bytu. Z zasadą tą wiąże się żądanie otwartości na niewyczerpaną różnorodność człowieka i rezygnacji z uproszczeń oraz oporu wobec przedwczesnego określania bytu jako ten ostateczny. Człowieka nie można zrozumieć jako czegoś gotowego i zamkniętego. Dlatego zadaniem nauczycieli jest obrona przed narzucanymi utrwalonymi koncepcjami człowieka będącymi oznaką autorytarnego wychowania.

Antropologia pedagogiczna zajmuje się zagadnieniami dotyczącymi wychowania człowieka, analizuje człowieka i jego naturę w kontekście wychowania. Opiera się na wiedzy filozoficznej i pedagogicznej.

Zasada pedagogiczna popiera otwartość na nowe zjawiska. Oznacza to, że nie jest możliwa stałość. Człowiek cały czas się rozwija i udoskonala, ponieważ jest istotą, która ani nie podąża cały czas do przodu, ani nie powraca ciągle do sytuacji wyjściowych, lecz pomimo kolejnych upadków idzie do przodu, nie cofa się. Dlatego należy podążać do przodu, pomimo licznych nawrotów i nigdy się nie poddawać!

„Człowiek rozwija się, udoskonala, ale nie jest to oczywista stałość. Jednostajna droga charakteryzuje się ciągłym szukaniem i zbaczaniem ze szlaku”.

Wytyczne systemu kształcenia wg Bollnow’a:

  • W procesie kształcenia, bardzo ważne znaczenie ma bezpieczeństwo dzieci i młodzieży. Nauczyciele i wychowawcy twierdzą, że główne miejsce w tym procesie zajmuje zaufanie, które wpływa na uzyskiwanie lepszych osiągnięć i wspiera rozwój, pomimo możliwego niepowodzenia oraz siła sprawcza opinii i wiary.
  • Równie ważny w zróżnicowanym procesie kształcenia jest warunek jakim jest zaistnienie niezaplanowanych i nieobjętych metodyką osobistych spotkań, ponieważ proces kształcenia i spotkania uzupełniają się.
  • Innym ważnym warunkiem, jaki musi zaistnieć w procesie kształcenia, spełniającym funkcje wychowawcze, jest umożliwienie uczestnictwa dzieci w uroczystościach i świętach szkolnych, które stanowią „doznania metafizyczne” i które są jednymi z najgłębszych doświadczeń dostępnych człowiekowi.
  • Pedagog zwraca także uwagę na uzupełnienie tradycyjnego podejścia do rozumienia pedagogiki o jej dodatkowe wymiary, jakim jest gospodarowanie czasem trwania lekcji. Należy ostrożnie zarządzać czasem, tak, aby zajęcia miały charakter niestały. (Co ma ogromny wpływ na proces poznania i wychowania).
  • Podobnie ważne jest wprowadzenie odpowiedniej i poprawnej atmosfery pedagogicznej, której pierwszym i niezmiennym zadaniem wychowania jest stworzenie dziecku poczucia bezpieczeństwa.
  • Zwrócił uwagę na zjawisko choroby zawodowej, określając zniechęcenie i posępność mianem „choroby zawodowej wychowawcy, a przede wszystkim nauczyciela”.

Źródło:
M. Nowak, Teorie i koncepcje wychowania.