Integracja nauczania w edukacji

flickr.com - GotCredit

Cele edukacji wczesnoszkolnej są bardzo istotne dla rozwoju dziecka, dlatego, aby ułatwić uczenie innych i wprowadzić innowację w systemie nauczania, po wprowadzeniu w roku 1999 reformy systemu oświaty szkolnej, edukacja wczesnoszkolna przyjęła charakter kształcenia zintegrowanego.

Kształcenie zintegrowane zostało wprowadzone, z myślą o łatwiejszym przyswajaniu wiadomości przez dzieci, ponieważ termin integracja oznacza proces tworzenia się całości z poszczególnych części. Jest to zespalanie się elementów w całość. Dla edukacji oznacza to, że wiedza ma być przyswajana całościowo, łącząc ze sobą elementy różnych przedmiotów, treści, dziedzin wiedzy czy form pracy, uzupełniając je wzajemnie, pogłębiając i utrwalając.

Nauczyciel powinien pamiętać, że uczeń wraz z momentem przyjścia do szkoły nie przestaje być dzieckiem, chociaż w nowym otoczeniu zaczyna pełnić ważne role (ucznia, dyżurnego, kolegi z klasy, członka zespołu klasowego czy przedstawiciela samorządu szkolnego). Dlatego należy uczniom urozmaicać formy pracy i nie bazować wyłącznie na podręcznikach, ponieważ dziecko musi poznawać świat poprzez doświadczenie oraz eksperymenty. Tak więc nauczanie zintegrowane powinno sprzyjać wszechstronnemu rozwojowi osobowości, co musi urealniać się w różnych rodzajach aktywności, dobieranych przez nauczyciela według indywidualnych poziomów potrzeb i możliwości dzieci, ponieważ należy pamiętać, że dzieci żyją w konkretnym środowisku dostarczającym bodźców, stymulującym i będącym źródłem różnorodnych jakościowo doświadczeń.

Należy zadać pytanie: Dlaczego w edukację wczesnoszkolną wprowadzono nauczanie zintegrowane i dlaczego jest ono lepsze, dla dziecka, niż nauczanie przedmiotowe? Przyczyny wprowadzenia edukacji zintegrowanej, jako koncepcji lepszej niż nauczanie przedmiotowe, zostały uporządkowane, dzięki czemu wyróżnia się przyczyny: psychologiczne, dydaktyczne, filozoficzne i organizacyjne.

Przyczyny psychologiczne ukazują, że myślenie dziecka w młodszym wieku szkolnym ma charakter konkretno-wyobrażeniowy. Jednak, aby z całości otaczającego nas świata wyodrębnić poszczególne dziedziny nauk, którym przyporządkowane są przedmioty nauczania, konieczne jest dokonywanie operacji na poziomie abstrakcyjnym, co dla dziecka stanowi ogromną trudność. Dziecko spostrzega całość, dzieli ją na poszczególne części i tylko dzięki takiemu postępowaniu może zrozumieć otaczający świat. Dlatego nauczanie, w którym punktem wyjścia jest całość, jest zgodne z naturalnymi procesami spostrzegania i rozwojem myślenia odpowiadającym dziecku w wieku wczesnoszkolnym. Przedstawione przyczyny psychologiczne ukazują, że nauczanie zintegrowane jest korzystne dla rozwoju ucznia i dzięki niej, dziecko może rozwijać się zgodnie z odpowiadającym mu poziomem myślenia i rozumowaniem.

Przyczyny dydaktyczne uświadamiają nauczycielowi, że jeśli dziecko zdobywa wiedzę poszufladkowaną, odpowiadającą dyscyplinom naukowym, to nie potrafi powiązać ze sobą faktów ani wykorzystać wiedzy w praktyce. Dlatego wiedza nie może mieć charakteru wycinkowego i być podawana fragmentarycznie. Treści nabywane przez dzieci powinny być ze sobą powiązane tak, aby uczniowie przyswoili je sobie w łatwy i zrozumiały sposób.

Przyczyny filozoficzne wskazują na to, że całość nie jest prostą sumą elementów, ale ma cechy właściwe tylko sobie, co oznacza, że uczniowie, nie są w stanie poznać świata za pomocą nauki poszczególnych przedmiotów, ponieważ ich suma nie da obrazu całości. Przyczyny filozoficzne wskazują na to, że połączone ze sobą treści wiedzy, przekazywane uczniom, pozawalają na łatwiejsze zrozumienie zjawisk zachodzących w otaczającym dziecko świecie. Jednak należy zacząć od poznania części składowych, aby zdobyć zarys całości.

Ostatni argument, ukazujący nauczanie zintegrowane jako nauczanie najbardziej odpowiednie dla dzieci, tkwi w przyczynie organizacyjnej. W edukacji wczesnoszkolnej zajęcia prowadzone są zazwyczaj przez jednego nauczyciela (w niektórych szkołach zatrudnia się nauczyciela wspomagającego), który może regulować czas zajęć w ramach obowiązujących godzin oraz dostosowania ich intensywności do potrzeb dziecka. Jest to wygodne zarówno dla nauczyciela jak i dla dzieci, ponieważ zajęcia nie trwają 45 minut, jak ma to miejsce w klasach starszych, tylko ich czas, jak również czas i częstotliwość przerw, jest ustalany przez nauczyciela. Treści ułożone są blokowo wokół zagadnień węzłowych, co w pewnym sensie stanowi kontynuację form stosowanych w przedszkolu. Podobnie wprowadza się zmiany dotyczące ułożenia sali lekcyjnej i różnych kącików oraz przyborów przydatnych podczas zajęć, co zostało określone w podstawie programowej i co umożliwia naturalne połączenie dwóch szczebli nauki, dzięki czemu dziecko łatwo przystosowuje się do edukacji szkolnej.

Edukacja wczesnoszkolna jest stworzona dla dziecka, ponieważ ma ukazać uczniom świat w sposób całościowy, dostosowany do ich rozumowania, dzięki czemu ma miejsce przekazywanie uczniom spójnej wizji świata. Dzieje się tak poprzez odejście od encyklopedycznego nauczania, stosowania różnych innowacyjnych programów i metod nauczania oraz położenie nacisku w nauczaniu na osiąganie przez uczniów podstawowych kompetencji, takich jak wiedza i umiejętności, a nie wyłącznie na zdobywanie wiedzy z różnych dziedzin.

Uczenie się dzieci jest uwarunkowane nie tylko przez wartości poznawcze, ale zależy od metod oraz form pracy dydaktyczno-wychowawczej i organizacji uczenia się. Dlatego, aby nauczanie było ciekawe i rozbudzało zainteresowania dzieci, należy wszelkie czynności sprowadzać do opanowania nowej wiedzy przez rozwiązywanie problemów, poznawanie i przeżywanie wartości oraz szerokie stosowanie wiadomości w działaniach praktycznych. Nauczyciel nauczania początkowego powinien wprowadzać zróżnicowane metody i techniki nauczania, jednak należy kłaść nacisk na doświadczanie i przeżywanie. W ten sposób dziecko łatwo zapamięta materiał, jak również w szybki sposób będzie mogło przypomnieć, o czym się uczyło i wykorzystać wiedzę w praktyce.

Dziecko wstępujące do szkoły jest bardzo podatne na wpływy wychowawcze, dlatego zarówno rodzice, jak i nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej zmierzają do tego, aby uczeń wyrósł na dobrego obywatela, nauczył się żyć w społeczeństwie, współpracował z rówieśnikami oraz sumiennie wykonywał powierzone mu obowiązki. Każde dziecko to indywidualność, do którego trzeba inaczej podchodzić, poznać i zrozumieć, ale żeby tak się stało należy poznać małą istotę od strony jej trosk i radości. Dlatego zadaniem edukacji wczesnoszkolnej jest stworzenie odpowiedniej atmosfery nauczania, zrozumienie indywidualizmu dziecka, jego potrzeb i oczekiwań od szkoły oraz dopełnienie wszelkich starań, aby uczeń przychodzący do pierwszej klasy był odpowiednio traktowany, chciał chodzić do szkoły i wchodził do sali z uśmiechem na twarzy.

Nauczyciel dziecka na etapie edukacji wczesnoszkolnej powinien być refleksyjnym praktykiem, mentorem i przyjacielem mocno wspierającym dziecko, który spowoduje, że poczuje się ono ważne, dowartościowane, wspierane i rozumiane. Dlatego taki nauczyciel powinien charakteryzować się zdolnością do empatii, współodczuwania i rozumienia drugiego człowieka. Są to bardzo ważne cechy wpływające na sukces ucznia, jego dobre samopoczucie i sukcesy szkolne oraz na zdobycie, przez wychowawcę, sympatii dzieci.

Źródło:
G. Rura, Co i jak integruje edukacja zintegrowana? „Życie Szkoły” 2008/09
T. Głuchowska, Powrót do integracji w edukacji wczesnoszkolnej. „Edukacja i Dialog” 1998/09
Fotografia: flickr.com – GotCredit

3 Comments
  1. Pingback: Integracja wiedzy w umyśle dziecka | ABC Malucha

  2. Pingback: Integracja sztuk w działaniach pedagogicznych | ABC Malucha

  3. Pingback: Koncepcje: Maria Cackowska | ABC Malucha

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *